Akademik Makale Nasıl Yazılır? Bölüm Bölüm Bilimsel Yazım Rehberi
Akademik makale yazmak, eldeki bilgileri sırayla aktarmaktan ibaret değildir. Araştırma sorusu, yöntem, bulgu ve yorum arasında izlenebilir bir mantık kurmanız; her dış iddiayı doğru kaynakla desteklemeniz gerekir. Bu rehber, ilk taslaktan dergiye gönderime kadar bilimsel makalenin bölümlerini işlevleriyle birlikte ele alır.
1. Araştırma sorusunu ve katkıyı tek cümlede tanımlayın
Yazmaya başlamadan önce çalışmanın hangi soruyu yanıtladığını, mevcut literatürde hangi eksikliği hedeflediğini ve sonucunun alana ne kattığını ayrı cümlelerle yazın. Bu üç cümle makalenin omurgasıdır. Giriş araştırma boşluğuna, yöntem soruya, tartışma ise katkıya dönmelidir.
Konuyu geniş bir başlıkla tanımlamak araştırma sorusu değildir. Ölçülebilir değişken, incelenen bağlam veya popülasyon ve mümkünse karşılaştırma açık olmalıdır. Literatür taraması sırasında bulduğunuz boşluğu kesin gerçek gibi değil, kaynaklarla sınanacak bir önerme gibi ele alın.
2. Başlık ve özeti en son kesinleştirin
Başlık, çalışmanın konusu kadar tasarımını ve bağlamını da anlatmalıdır. Belirsiz ve iddialı ifadeler yerine aranabilir temel kavramları doğal biçimde kullanın. Özet ise amaç, yöntem, temel bulgu ve sonucu kısa fakat sayısal ayrıntıları kaybetmeden vermelidir.
Özette makale gövdesinde bulunmayan bir sonuç veya öneri yer almamalıdır. Kısaltmaları sınırlayın, kaynak göstermeyin ve ‘ilk’, ‘benzersiz’ ya da ‘kesin’ gibi doğrulanması güç üstünlük ifadelerinden kaçının.
3. Girişi problemden araştırma sorusuna ilerletin
- Problemin kapsamını güvenilir ve güncel kaynaklarla kurun.
- Bilinenleri madde madde sıralamak yerine çalışmalar arasındaki ilişkiyi sentezleyin.
- Çelişkiyi, yöntem sınırlılığını veya eksik bağlamı açıkça gösterin.
- Son paragrafta amacı, araştırma sorusunu ve varsa hipotezi yazın.
- Çalışmanızın sonuçlarını girişte peşinen savunmayın.
4. Yöntemi çalışmanın tekrar edilebileceği açıklıkta yazın
Araştırma tasarımı, örneklem veya veri kaynağı, dahil etme-dışlama ölçütleri, değişkenler, araçlar ve analiz yöntemi açıklanmalıdır. Okur yalnızca ne yaptığınızı değil, neden o yöntemi seçtiğinizi de anlayabilmelidir.
Etik kurul, aydınlatılmış onam, ön kayıt, veri ve kod erişimi gibi unsurlar çalışmanın türüne göre belirtilmelidir. Kullanılan yazılımın adı kadar sürümü ve kritik analiz ayarları da tekrar üretilebilirlik açısından önemlidir.
5. Bulgular ile tartışmayı birbirinden ayırın
Bulgular bölümünde verinin gösterdiğini sunun; aynı sonucu metin, tablo ve şekil içinde gereksiz yere tekrarlamayın. Tartışmada ise bulguyu araştırma sorusuna bağlayın, önceki çalışmalarla karşılaştırın ve olası açıklamaları kanıt gücüyle orantılı verin.
İlişki gösteren bir tasarımdan nedensellik sonucu çıkarmayın. İstatistiksel anlamlılıkla pratik veya klinik önemi aynı şey gibi sunmayın. Sınırlılıkları genel bir özür listesi olarak değil, sonuçların hangi koşullarda yorumlanabileceğini açıklayan bir bölüm olarak yazın.
6. Kaynakça ve atıfları bilimsel iddialarla birlikte denetleyin
- Metindeki her atfın kaynakçada, her kaynakça kaydının da metinde karşılığı olduğunu kontrol edin.
- Başlık, yazar, yıl, dergi, cilt-sayı, sayfa ve DOI alanlarını özgün kayıtla karşılaştırın.
- Bir kaynağın gerçek olmasının, ona bağlanan iddiayı desteklediği anlamına gelmediğini unutmayın.
- Geri çekilmiş yayınları ve yayın sonrası düzeltmeleri kontrol edin.
- Hedef derginin istediği atıf stilini tüm kayıtlara tutarlı biçimde uygulayın.
Taslak bittikten sonra ne yapmalı?
Kaynakçayı doğrulayın, metindeki iddialarla atıfları karşılaştırın ve hedef derginin kimliğini kontrol edin. Gönderim öncesi çalışma akışını açın →